Từ chối yêu cầu kiểm tra điện thoại, tài khoản mạng xã hội… của công an khi nào?

Câu hỏi: Vừa qua tôi bị công an phường mời lên làm việc, Công an có nói cho tôi biết lý do nghi ngờ tôi có tham gia đánh cờ bạc trực tuyến và yêu cầu tôi phải mở điện thoại để kiểm tra. Hỏi nếu tôi không chấp nhận yêu cầu này thì tôi có phạm vào tội chống người thi hành công vụ không? (anh QT- tỉnh Đắk Lắk)

Văn phòng luật sư Dương Công trả lời: 

Nội dung này được LS Dương Văn Công trả lời như sau:

Trong quá trình tư vấn pháp luật, Văn phòng luật sư nhận được rất nhiều các phản án tương tự của anh QT, rằng cơ quan công an mời lên làm việc và có yêu cầu kiểm tra điện thoại, tài khoản mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin (Zalo, Telegram, Signal…) nếu không hợp tác thì sẽ bị khởi tố về cản trở điều tra, chống người thi hành công vụ. 

Tuy nhiên theo quy định pháp luật, việc chứng minh tội phạm là trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền tố tụng (Điều 15 Bộ Luật tố tụng hình sự). Cơ quan điều tra, công an có thẩm quyền muốn kiểm tra điện thoại, tài khoản mạng xã hội, ứng dụng nhẵn tin (Zalo, Telegram, Signal…) phải tuân thủ các quy định pháp luật. Nếu yêu cầu không hợp lệ thì công dân có quyền từ chối mà không bị coi là không hợp tác điều tra hoặc chống người thi hành công vụ.

Điều 12 Bộ Luật tố tụng hình sự quy định

“Điều 12. Bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, an toàn và bí mật thư tín, điện thoại, điện tín của cá nhân

Không ai được xâm phạm trái pháp luật chỗ ở, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, an toàn và bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của cá nhân.

Việc khám xét chỗ ở; khám xét, tạm giữ và thu giữ thư tín, điện thoại, điện tín, dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác phải được thực hiện theo quy định của Bộ luật này

Với quy định trên, quyền bất khả xâm phạm về bí mật cá nhân, bí mật điện thoại cá nhân không có loại trừ đối với cơ quan điều tra, công an… Việc thu giữ điện thoại, dữ liệu điện tử.. phải tuân theo quy định pháp luật

Quyền thu thập dữ liệu điện tử?

Điều 88 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 quy định

1. Để thu thập chứng cứ, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có quyền tiến hành hoạt động thu thập chứng cứ theo quy định của Bộ luật này; yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp chứng cứ, tài liệu, đồ vật, dữ liệu điện tử, trình bày những tình tiết làm sáng tỏ vụ án.

…..

4. Khi tiếp nhận chứng cứ, tài liệu, đồ vật, dữ liệu điện tử liên quan đến vụ án do những người quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này cung cấp, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải lập biên bản giao nhận và kiểm tra, đánh giá theo quy định của Bộ luật này.

Điều 107 Bộ Luật tố tụng hình sự năm 2025 quy định

1. Phương tiện điện tử phải được thu giữ kịp thời, đầy đủ, mô tả đúng thực trạng và niêm phong ngay sau khi thu giữ. Việc niêm phong, mở niêm phong được tiến hành theo quy định của pháp luật.

Trường hợp không thể thu giữ phương tiện lưu trữ dữ liệu điện tử thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng sao lưu dữ liệu điện tử đó vào phương tiện điện tử và bảo quản như đối với vật chứng, đồng thời yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan lưu trữ, bảo toàn nguyên vẹn dữ liệu điện tử mà cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng đã sao lưu và cơ quan, tổ chức, cá nhân này phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

2. Khi thu thập, chặn thu, sao lưu dữ liệu điện tử từ phương tiện điện tử, mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc trên đường truyền, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng tiến hành phải lập biên bản và đưa vào hồ sơ vụ án.

….

Điều 192 Bộ Luật tố tụng hình sự năm 2025 quy định

1. Việc khám xét người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện chỉ được tiến hành khi có căn cứ để nhận định trong người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện có công cụ, phương tiện phạm tội, tài liệu, đồ vật, tài sản do phạm tội mà có hoặc đồ vật, dữ liệu điện tử, tài liệu khác có liên quan đến vụ án.

Việc khám xét chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện cũng được tiến hành khi cần phát hiện người đang bị truy nã, truy tìm và giải cứu nạn nhân.

2. Khi có căn cứ để nhận định trong thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, dữ liệu điện tử có công cụ, phương tiện phạm tội, tài liệu, đồ vật, tài sản liên quan đến vụ án thì có thể khám xét thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, dữ liệu điện tử.

Theo quy định trên, việc thu giữ, kiểm tra điện thoại, tài khoản mạng xã hội, ứng dụng nhẵn tin (Zalo, Telegram, Signal…)…. để được coi là hợp pháp phải:

• Có quyết định tố tụng hợp pháp (khám xét, thu giữ);
• Việc mở khóa, trích xuất do cơ quan có chuyên môn thực hiện;
• Lập biên bản đầy đủ, có người chứng kiến

Như vậy, nếu việc thu giữ, yêu cầu kiểm tài khoản mạng xã hội, ứng dụng nhẵn tin (Zalo, Telegram, Signal…) của Công an mà không đáp ứng các điều kiện trên thì không thì công dân có quyền từ chối thực hiện mà không bị coi là vi phạm.

Khiếu nại trong tố tụng hình sự

Đọc thêm: Tội xâm phạm điện thoại điện, điện tín

                  Tội Đánh bạc (Điều 321 BLHS)

                  “Khám xét” trong tố tụng hình sự

Lưu ý: Các nội dung tư vấn hoặc văn bản pháp luật được trích dẫn trên có thể đã thay đổi hoặc hết hiệu lực tại thời điểm hiện tại. Khách hàng vui lòng liên hệ với chúng tôi qua số điện thoại: 0867.678.066 để được tư vấn hỗ trợ một cách chính xác.